Liturgische houdingen en gebaren

Toch zijn er ook gebaren en gebruiken die, hoewel zij wat in onbruik geraakt zijn, toch van belang zijn. Het versterkt namelijk de beleving van de liturgie. Ze helpen ons om uitdrukking te geven aan wat God voor ons betekent, zonder dat het erg verbaal wordt. Met andere woorden: een pastor kan wel tien keer zeggen dat het altaar belangrijk is in de kerk en haar liturgie, maar wanneer het bewierookt of met een buiging of een kus begroet wordt, hoeft dat niet meer uitgelegd te worden.

We willen daarom een aantal van deze gebruiken en houdingen weer aan U aanreiken opdat de betekenis weer bekender wordt en U nauwer betrokken kunt raken bij de liturgie. De gebaren en houdingen zijn immers niet alleen voor voorganger, lector en misdienaars, maar voor alle aanwezigen.

HOUDINGEN

Staan

De oudste gebedshouding is staande, met de armen geheven richten de biddende mens zich tot God. De pastor zal op die manier ook de gebeden in de liturgie uitspreken. In veel landen is het gebruik om ook te gaan staan wanneer de voorganger deze gebeden uit spreekt. In onze parochies wordt het staan beperkt tot de lezing van het evangelie, het uitspreken van de geloofsbelijdenis, de prefatie en eventueel het tafelgebed (tot en met Onze Vader en vredewens) als er geen gelegenheid is om te knielen.

Ook gaat men staan aan het begin van de viering bij de intredezang wanneer de pastor binnenkomt en aan het einde bij de zegen en het slotlied.

Wanneer de pastor met wijwater of wierook naar de mensen toegaat of langsloopt, kan men ook gaan staan.

Knielen

Het knielen is een andere gebedshouding van eerbied voor God. Daarom wordt er vooral geknield tijdens het tafelgebed, waar dit mogelijk is.

Ook na de communie en tijdens de voorbede kan men knielen om zich in gebed tot God te richten.

Zitten

Zitten doen we vooral tijdens de lezingen om de teksten tot ons te laten komen, (behalve het evangelie), net als tijdens de verkondiging en de mededelingen en op andere momenten van de viering.

Gebaren

Binnenkomst in de kerk

In de meeste kerken staat bij de deuren een wijwatervat: U kunt met wijwater een kruisteken maken. U staat op dat moment even stil bij Uw doopsel, het moment waarop gevierd is dat God met U een verbond ten leven sloot.

Onze kerk is niet alleen een huis van gebed en meditatie, een huis van ontmoeting tussen mensen, maar ook de plaats waar God aanwezig is in het Sacrament van de eucharistie. De Godslamp geeft aan of het H.Brood aanwezig is. Ter begroeting kunt U een buiging maken of knielen voordat U de bank betreedt.

Kruisteken

Het kruisteken is het meest bekende gebaar dat we hebben en dat we al vroeg geleerd hebben. Het geeft aan dat ons gebed ons verbindt met de Vader, de Zoon en de H.Geest. Met dit kruisteken openen we altijd ons gebed, we maken een kruisteken met wijwater bij het betreden en verlaten van de kerk.

Ook wanneer de mensen in de kerk bewierookt worden of met wijwater besprenkeld zoals in de Paasnacht, bij bepaalde doopvieringen en andere plechtige vieringen kunt U een kruisteken maken wanneer de pastor bij U voorbij komt. Overigens gaat iedereen dan ook staan bij besprenkeling of bewieroking.

Kruistekens bij het evangelie

Wanneer de pastor de lezing van het evangelie aankondigt, maakt hij drie kleine kruistekens: op voorhoofd, lippen en hart. Ondertussen bidt hij in stilte de tekst: Zuiver mijn hoofd, mijn lippen en mijn hart, sterk mij om Uw evangelie te verkondigen. Ook alle mensen in de kerk kunnen zulke kruistekens maken terwijl zij bidden: Zuiver mijn hoofd en mijn hart om Uw evangelie in eerbied te ontvangen en verder te verkondigen.

Communie

Al vele jaren is het gebruik om de communie op de hand te ontvangen. Rust is hier het sleutelwoord. Het is een mooi gebruik om, wanneer men de communie heeft ontvangen, een stap opzij te doen dan de hostie te nuttigen pas daarna terug te lopen naar de eigen plaats.

Het Pastoraal Team is voornemens om in Boskoop de traditie weer op te pakken van het nuttigen van de hostie aan de communiebank. Bij de komst van het Pastoraal Team in 1998 is dit veranderd. Er wordt voor gepleit om dit weer in ere te herstellen. De communiebanken zijn als het ware onderdeel van de altaartafel. De mensen kunnen naast elkaar achter de communiebank staan en de pastor en lectoren en de uitdelers van de communie lopen langs om het H.Brood uit te reiken. U kunt dan daar de hostie nuttigen en daarna naar Uw plaats terug gaan.

Zo zijn er nog meer gebruiken, zoals het kloppen op de borst bij de schuldbelijdenis – door mijn schuld… - en het antwoord op de uitnodiging tot de Communie – Heer, ik ben niet waardig…- en het buigen bij de naam van Christus en het Incarnatus est in het Credo. Die laten we aan Uw persoonlijke devotie over.

Deze houdingen en gebaren maken deel uit van de rijkdom van onze traditie. Ze zijn niet het hart van onze geloofsovertuiging, maar ze kunnen ons wel ondersteunen bij de verdieping van ons geloof.

Indien U vragen of suggesties heeft, horen wij die graag van U.

Pastoraal Team.